Tra­di­ti­o­ne­le nieuw­jaars­toe­spra­ken

Volhouden en onderhouden 

Maatschappelijke weerbaarheid wordt niet langer primair gepresenteerd als iets wat onder druk staat en bescherming behoeft, maar als een structurele onderhoudsopgave. In eerdere toespraken lag de nadruk sterker op kwetsbaarheid; nu verschuift het perspectief naar volhouden en onderhouden. Weerbaarheid is een permanente verantwoordelijkheid van samenleving én bestuur. Onzekerheid wordt daarbij niet als tijdelijke afwijking gezien, maar als gegeven waarmee structureel rekening moet worden gehouden.

Bestuurders zijn daarbij opvallend concreet over wat dit vraagt. Allereerst gaat het om voorbereid zijn: weten wat te doen als het misgaat, scenario’s doordenken en oefenen, en niet pas handelen als de crisis zich aandient. Tegelijkertijd waarschuwen zij voor een te technocratische benadering. Noodpakketten, plannen en protocollen zijn nodig, maar onvoldoende. Belangrijker is dat we elkaar weten te vinden als het erop aankomt.

Sociale weerbaarheid

Daarmee verschuift de nadruk naar sociale weerbaarheid. Bestuurders benadrukken het belang van netwerken in buurten, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Weerbaarheid ontstaat waar mensen elkaar kennen, elkaar aanspreken en elkaar helpen. Dat vraagt om investeren in gemeenschapsvorming, maar ook om het actief betrekken van inwoners bij vraagstukken van veiligheid en crisisvoorbereiding. Niet als toeschouwers, maar als mede-dragende actoren.

Bestuurlijke stabiliteit 

Ook voor het bestuur zelf ligt er een duidelijke opdracht. Weerbaarheid vraagt om bestuurlijke stabiliteit en voorspelbaarheid. In onzekere tijden moeten overheden betrouwbaar zijn, helder communiceren en doen wat zij zeggen. Bestuurders benadrukken dat vertrouwen niet ontstaat door grote woorden, maar door consistent handelen, juist wanneer het spannend wordt. Daarmee wordt maatschappelijke weerbaarheid expliciet gekoppeld aan de kwaliteit van bestuur.

Eigen verantwoordelijkheid

Ten slotte klinkt in 2026 een duidelijke oproep tot eigen verantwoordelijkheid, zonder die te individualiseren. Weerbaarheid is niet iets wat de overheid regelt, maar ook niet iets wat het individu alleen moet dragen. Zij ontstaat in het samenspel: tussen overheid en samenleving, tussen instituties en informele verbanden. In die zin laat 2026 een volwassener benadering van weerbaarheid zien. Minder gericht op waarschuwing en meer gericht op praktische uitvoering. Minder op angst, meer op handelingsvermogen. De impliciete boodschap is helder: maatschappelijke weerbaarheid is geen project met een einddatum, maar een blijvende opdracht die vraagt om onderhoud, oefening en samenwerking; elke dag opnieuw.

Fatsoenlijke politiek

Een ander dominant woord in de nieuwjaarstoespraken van 2026 is samen. Woorden als inwoners, gemeenschap en met elkaar keren voortdurend terug. Samen wordt niet langer uitsluitend opgevoerd als moreel tegenwicht tegen polarisatie en verharding, maar expliciet als een organiserend principe voor uitvoering en verantwoordelijkheid. Het gaat niet alleen om verbondenheid, maar om betrokken blijven, verantwoordelijkheid nemen en doen wat binnen ieders bereik ligt. 

Het CDA is ook eerlijk over samen. Samen wat moet, hoopvol over wat kan. Het CDA gelooft dat we met fatsoenlijke politiek ons land weer vooruit kunnen brengen.