Ter Over­we­ging: Les­sen uit Nor­man­dië

Overdenking - 21 November 2026

Ik ben afgelopen weekend in Normandië geweest. En wat mij daar ontzettend bijbleef is de schaal van de hele invasie. Je hebt natuurlijk de Atlantikwal, wat de grote verdedigingslinie is voor het Duitse Rijk. En daartegen de invasie van de Amerikanen, Engelsen en de Canadezen om daar een brug in te slaan en uiteindelijk ook de Duitsers mee te kunnen verdrijven.

 Er komen echt duizenden mensen aan land om daar gigantische stranden op te gaan waarvan ze weten dat er een hele grote kans is dat de eerste golf die erop gaat de boel niet gaat overleven. Luchtlandingsoperaties waar de meeste mensen doodgaan, dat is echt een hele portie gruwel. Maar wat mij ook ontzettend is bijgebleven is dat binnen die schaal een individu nog wel echt een groot verschil kan maken. 

En dat zie je op Omaha Beach, daar heb je een heel groot strand, een groot klif eigenlijk, een heuvelachtige klif en dan vervolgens een heel diep strand waar de Amerikanen zijn geland. Al die invasieschepen die erop kwamen die zijn ontzettend afgegleden en een groten groep mensen moesten eruit gaan. 

Ze hadden een plan voor hoe ze dat strand moesten gaan benaderen, waar ze helemaal niks mee konden omdat al die schepen op andere plekken lagen door een storm. Een paar meter van een Duitse post wouden Amerikanen een doorbraak forceren tussen al die heuvels, langs bepaalde uitgekozen paden. Het werkte voor geen meter, want ze werden van alle kanten ontzettend beschoten. Hun schepen lagen niet met de juiste sterkte op de juiste plekken, dus alles wat ze bedacht hadden, konden ze eigenlijk al overboord gooien. 

En dan is er uiteindelijk op één post een doorbraak. Een luitenant en een sergeant gaan dan een pad bewandelen, wat totaal niet in hun plannen zat. Waarvan ze dachten dat het totaal onder de mijnen lag. Maar dat ze dachten, dit is toch wel de meest kansrijke route om er doorheen te komen.

Dus dan bewandelen ze dat pad en krijgen van alle kanten mortiervuur, mijnen die ontploffen. Maar die luitenant en sergeant vinden dit het meest kansrijk, dus houden ze vol. En langs die route lukt het ze dus inderdaad op een doorbraak te forceren en uiteindelijk ook gewoon achter de Duitse linies te komen. En van daaruit te verbreden en landinwaarts te gaan. het is toch wel een beetje indrukwekkend dat op een plek waar zoveel duizend Amerikanen en Britten en Canadezen landen dat het toch individuele mensen zijn die verschil kunnen maken. 

Want als die individuele luitenant en sergeant niet op die plek die doorgang hadden gevonden had zomaar die hele operatie het water kunnen vallen. Maar het zet ook wel een beetje aan tot denken als je er vanuit een christendemocratisch perspectief naar kijkt.

 Is het nou individueel handelen dat maakt dat zo'n operatie slaagt? Of is het toch dat je een onderdeel bent van een geheel en iedereen weet wat je aan het doen bent en waarom je aan het doen bent. En dat het daarom lukt om zo'n operatie tot succes te maken?

En ik denk wel dat het laatste is, want het is wel een individueel persoon die zo'n keuze maakt om bijvoorbeeld zo'n pad te bewandelen. Maar die doet dat wel vanuit het idee van zijn hogere organisatie. Het hele doel van waarom wij met z'n allen op dit strand zijn is omdat wij aan die andere kant van die wal moeten komen. En daarom lukt het ze om een kans te grijpen als het pad voor ze ligt. 

En dat lukt ook alleen maar omdat ze weten dat al hun collega's hetzelfde doel voor ogen hebben. Namelijk niet per se die paden die ons opgedragen zijn te bewandelen, maar vooral aan de andere kant van die muur te komen. En ik denk dat dat heel erg ook past bij ons christendemocratische gedachtegoed, dat je niet zozeer een individu bent die een eigen keuze maakt. 

Wat de liberalen zeggen; ‘iedere individu is uniek en bijzonder en dat moeten we allemaal beschermen.’ En dat is natuurlijk ook allemaal waar, maar je komt pas tot je recht als je ook in een verhouding tot een andere mens staat. En vooral dat laatste stukje is natuurlijk een belangrijk stukje. We zijn een beetje uit de oog verloren in de moderne maatschappij. Het stukje samen. 

En wat ik mooi vind aan die hele operatie in Normandië is dat je daar wel echt ziet dat een individu het verschil kan maken als onderdeel van een groter geheel. Omdat iedereen weet; we zijn met z'n allen die kant op aan het werken. En één iemand weet dan in z'n eigen slimheid een kans te pakken. En andere mensen ondersteunen iemand in die kans, dat wordt een succes.