Algemene beschouwing CDA bij Perspectiefnota 2027

De laatste Perspectiefnota, en daarmee de opmaat voor de laatste begroting van deze Statenperiode. En dat is te zien. Veel zaken zijn al opgenomen in eerdere begrotingen en tot uitvoer gebracht. Dus deze Perspectiefnota bestaat vooral uit de zaken waar we nog even alle zeilen bij moeten zetten.

En laat dat nu precies zijn waar ik het vandaag met u over wil hebben: zeilen! Niet dat ik zelf iets met zeilen heb. Zoals u weet heb ik meer met marineschepen, maar die hebben al 150 jaar geen wind meer nodig om te varen en dat maakt deze metafoor een stuk minder leuk.

Want het gaat Overijssel op veel vlakken voor de wind. We hebben voor 2027 en de jaren daarna een sluitende begroting. Waardoor we wat ons betreft voldoende ruimte in de algemene middelen hebben om weer een deel te reserveren voor gezamenlijke ambities vanuit deze Staten. Vandaar onze steun voor deze motie. We hebben de afgelopen jaren mooie stappen gezet op het gebied van wonen, energie, inclusie, participatie, Kanaal Almelo de Haandrik, erfgoed, en zelfs met het openbaar vervoer lijken we de wind weer mee te hebben.

Maar voordat u, met het zomerreces in zicht, zou denken dat we de zeilen kunnen opdoeken en lekker kunnen gaan liggen dobberen, wil ik graag stilstaan bij de thema’s waar we echt nog alle zeilen bij moeten zetten. Want op een aantal onderwerpen ervaren we stevige tegenwind.

Allereerst onze landbouw. Op dit dossier is wat ons betreft veel te weinig gebeurd. Veelal werd er naar het Rijk gewezen vanwege het intrekken van het geld voor het NPLG en ook in deze Staten waren partijen bang om moeilijke keuzes te maken. Maar voor anker liggen brengt ons niet verder van het stikstofprobleem dat we hebben. Sterker nog, deze grote olietanker komt alleen maar meer op ons af. Volgens ons hadden we gewoon koers kunnen houden met de gebiedsprocessen. En met de nieuwe plannen van dit kabinet en bijbehorende gelden hopen we dat het college van GS die koers ook weer in zet. Is dat gemakkelijk? Nee! Ook het CDA is niet overal even blij mee en ziet dat er veel pijnlijke maatregelen in die brief staan. Maar laten we naast onze agrariërs gaan staan, de pijn zoveel mogelijk verzachten waar kan en de Overijsselse aanpak hoog houden. Met als stip op de nabije horizon het weer kunnen verlenen van vergunningen voor verduurzaming, innovatie maar bovenal het legaliseren van onze PAS-melders.

Dan onze infrastructuur. Want als we de berichtgeving vanuit het Rijk moeten geloven mogen we inderdaad straks allemaal wel een boot aanschaffen omdat de autowegen niet meer begaanbaar zijn. In Overijssel hebben we vooral zorgen over de consequenties die dit heeft voor de N35, N36 en N50. Zeker gezien de vele (dodelijke) ongelukken die daar ook de afgelopen weken weer te betreuren zijn. We roepen de gedeputeerde nogmaals op om alles op alles te zetten om onze inwoners in Marienheem, maar eigenlijk alle gebruikers van de N35 niet weer teleur te moeten stellen. Uiteraard zullen we ook zelf onze lijntjes uitzetten richting Den Haag. Maar mocht het daar toch stranden, wat kunnen we dan als provincie zelf nog doen om de verkeersveiligheid op deze belangrijke verkeersader voor Overijssel te verbeteren? De gedeputeerde heeft zelf immers ook altijd aangegeven dat dit bovenaan zijn lijstje staat.

Voor onze provinciale wegen en kunstwerken zien we ook vertraging ontstaan, terwijl we weten dat vertraging gelijk staat aan kostenverhogingen. Ook wij zullen scherp aan de wind moeten zeilen en realistische keuzes maken. De minister van I&W heeft afgelopen week een afwegingskader gepresenteerd met criteria voor het maken van zulke keuzes. Kunnen wij deze niet overnemen voor de benodigde afwegingen binnen onze provincie? Dan komt bijvoorbeeld de vervanging van de Zwartewaterbrug bovenaan te staan, en het aanleggen van de Vloedbeltverbinding wat lager. Want het aantreffen van glauconiet in de bodem heeft ons wel enorm uit koers gebracht. Het CDA wil graag verandering in de verkeerssituatie in Zenderen en staat nog steeds achter de Vloedbeltverbinding, maar 101 miljoen extra is een hoop geld en vereist goede verantwoording naar onze inwoners. En blijft het nu bij die 177 miljoen? Wij dienen daarom straks nog een motie in waarbij wij als Staten het roer in handen houden om op een later moment bij te sturen, mocht dat nodig zijn.

Naast de stand van de wind zijn er ook zaken die onze zeiltocht iets aangenamer kunnen maken. Zoals de kwaliteit van de omgeving. Het CDA vind het goed dat er in deze perspectiefnota geld wordt vrijgemaakt voor onderzoek naar PFAS en gewasbeschermingsmiddelen. Hier zullen ook landelijke richtlijnen voor komen. De resultaten hiervan zien wij graag verwerkt in een herijkte versie van de milieunota en in onze omgevingsvisie. Hiertoe dienen wij ook een motie in. Net als voor het onder de aandacht brengen van het waterdiertjes initiatief. Die diertjes zeggen veel over de kwaliteit van het water. En hoe leuk is het om onze inwoners hierbij te betrekken en met ons mee te laten varen?!

Tot slot beseffen we ons dat we niet net beginnen aan onze zeiltocht, maar dat deze provincie al bijna 500 jaar haar eigen koers vaart. Dat mag gevierd worden. Volgens ons ligt er een prachtig programma waarbij aandacht wordt besteed aan onze historie en cultuur. Het CDA vindt cultuur van enorme maatschappelijke meerwaarde waar wat ons betreft wel iets meer aandacht voor mag zijn. In een motie zullen wij oproepen om hier verder onderzoek naar te doen en onze culturele partners en evenementen de wind in de zeilen te geven die zij nodig hebben om deze provincie nog een stukje mooier te maken.

Kortom, laten we de vaart niet verliezen, koers houden waar het al goed gaat en bijsturen waar nodig. Want ondanks de tegenwind moeten we vooral zorgen dat we de wind in de zeilen houden. Dan bereiken we vanzelf de horizon.