Derk: Blijf staan voor het inter­na­ti­o­naal recht

Voorzitter,
Dit is geen simpel zwart-witverhaal.
Ja, Maduro is een misdadig leider.
Maar nee, dat rechtvaardigt geen unilaterale arrestatie door een andere staat, zonder internationaal mandaat en zonder rechtsgrond.
Wie internationaal recht reduceert tot iets dat alleen geldt voor onze vijanden, maakt het recht tot een instrument van macht. En precies dát is waar Rusland en China op wachten.

Voorzitter,
Nederland en Europa delen met de Verenigde Staten een diepe en historische band. Een band gebouwd op gedeelde offers en op het geloof in vrijheid, democratie en mensenrechten. Ook persoonlijk voel ik die verbondenheid. Het Amerikaanse volk is altijd onze bondgenoot geweest.
Juist daarom raakt wat er de afgelopen tijd is gebeurd iets fundamenteels.
Want terechte afkeer van een dictator mag ons niet blind maken voor de manier waarop wordt gehandeld.
De vraag vandaag is dus niet: is Maduro een schurk?
De vraag is: welk precedent zetten we hier?

Voorzitter,
Internationaal recht is geen luxe voor rustige tijden. Het is juist bedoeld om macht te begrenzen — ook de macht van bondgenoten, juist wanneer dat ongemakkelijk is.
Elk precedent dat wij vandaag normaal vinden, wordt morgen gebruikt door anderen die zich minder gelegen laten liggen aan mensenrechten en democratie.
De Amerikaanse denker Reinhold Niebuhr zei ooit: de geschiedenis speelt zich nooit af in zwart-wit, maar in morele grijstinten.
En dat is precies het spanningsveld waarin we ons bevinden.
Want we moeten ook realistisch zijn.
Europa is in hoge mate afhankelijk van de Verenigde Staten — militair, digitaal, energie en zeker als het gaat om steun aan Oekraïne. Dat is een gegeven waar niemand hier omheen kan.
Dat spanningsveld vraagt om volwassen politiek.
Niet om morele verhevenheid.
Maar ook niet om stilzwijgen.
Want voorzitter,
Morele zuiverheid zonder macht is naïef.
Maar macht zonder norm is gevaarlijk.
Die twee zinnen vatten het dilemma samen waar we middenin zitten.
Om hieruit te komen, moeten we drie dingen doen.

Ten eerste.
Blijf helder staan voor het internationaal recht, ook wanneer dat richting bondgenoten ongemakkelijk is. Niet uit vijandigheid, maar uit verantwoordelijkheid.
Dat geldt ook voor recente uitspraken over Groenland. Uitspraken over het territorium van een NAVO-bondgenoot zijn onacceptabel. Groenland is geen ruilmiddel of invloedssfeer, maar onderdeel van het Koninkrijk Denemarken. Nederland moet Denemarken daarin publiek en binnen EU- en NAVO-verband steunen.
Ten tweede.
Investeer actief in dialoog met de Verenigde Staten, vanuit de lange trans-Atlantische traditie die ons verbindt. Maak duidelijk dat Europa niet alleen de VS nodig heeft, maar dat dit wederkerig is.
Ik heb hier eerder gepleit voor een expliciete Amerika-strategie. Hoe staat het daarmee?
Ten derde.
Onze krampachtigheid komt voort uit afhankelijkheid. Versnel daarom het verminderen van ongezonde afhankelijkheden — van China, Rusland én de Verenigde Staten — als het gaat om maakindustrie, energie en veiligheid. Doe dat Europees waar mogelijk, maar wacht niet op de hekkensluiters of de dissidenten zoals Hongarije. En betrekt bondgenoten zoals Canada, Australie, VK en Noorwegen.
Voorzitter,
Nu de Verenigde Staten lijken te bewegen richting erkenning van de vicepresident als legitieme vertegenwoordiger van Venezuela, mag ik ervan uitgaan dat Nederland blijft vasthouden aan de erkenning van de legitiem gekozen oppositieleider?

En tot slot:
Welke concrete gevolgen ziet het kabinet van de ontwikkelingen in Venezuela voor de veiligheid van Caribisch Nederland, met name op het gebied van migratiestromen en voedselzekerheid? En hoe worden Aruba, Curaçao en Bonaire hierin betrokken?
Voorzitter,
Onze relatie met de Verenigde Staten is te waardevol voor stilzwijgen.
En het internationaal recht te kostbaar om selectief toe te passen.
Dank u wel.