Eve­li­ne: ​‘Meer maat­werk voor jon­ge man­tel­zor­gers’

Het is vandaag, dinsdag 10 november, de Dag van de Mantelzorg. We staan aan de vooravond van een samenleving waarin informele zorg, oftewel zorg door familie, buren en vrienden, steeds belangrijker wordt. Het RIVM laat zien dat de vraag naar mantelzorg met zeventig procent stijgt richting 2040.

Het is inspirerend om te zien hoeveel mensen in de drukte van het leven tijd en aandacht vrijmaken om te zorgen voor een ander. Maar in die opgave blijft een belangrijke groep vaak onderbelicht: de jonge mantelzorgers.

Als we meer van mensen vragen om voor elkaar te zorgen, moeten we er ook voor zorgen dat dit vol te houden is. Dat geldt zeker voor jonge mantelzorgers, die naast de zorg voor een ander ook de ruimte moeten krijgen om zelf jong te zijn en hun eigen leven op te bouwen.

Eén op de vier jongeren draagt zorg voor een naaste. Dit zijn bijvoorbeeld jongeren die zorgen voor hun zieke ouder, of voor een gezinslid met een beperking. Veel van de jongeren weten zelf niet dat ze jonge mantelzorger zijn. Bovendien deelt slechts twintig procent hun situatie met de onderwijsinstelling en vijfentwintig procent met de werkgever.

Hierdoor blijven veel jongeren buiten beeld, terwijl ze hun zorgtaken combineren met hun studie en het bouwen aan een toekomst. Er is niet alleen applaus op de ‘Dag van de Mantelzorg’ nodig, maar structurele erkenning en ruimte voor maatwerk om hen te ondersteunen bij opleiding of werk als dat nodig is. 

‘Flexstuderen’ als maatwerk

Inmiddels zijn er pogingen gedaan het onderwijs ‘passend’ te maken voor jonge mantelzorgers. Maar het is nog niet gelukt om tot structurele aanpassingen te komen.

Het CDA pleitte in 2024 al voor een ‘Topsportstatus’ voor jonge mantelzorgers, waarmee afspraken konden worden gemaakt om de combinatie tussen zorg en studie haalbaar te maken. De motie werd unaniem aangenomen, maar concrete afspraken tussen regering, scholen en mantelzorgorganisaties liggen er nog niet.

Het experiment ‘flexstuderen’, oftewel betalen per studievak, leverde als conclusie op dat het niet mogelijk is een sluitende definitie te geven voor de groep ‘studenten die mantelzorg verlenen’. Het experiment werd stopgezet, ondanks dat er jonge mantelzorgers waren die hiervan gebruikmaakten.

Uit onderzoek blijkt dat jonge mantelzorgers hun zorgtaken als steeds zwaarder ervaren. Het gesprek daarover moeten we blijven voeren, zoals bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk. Lokale autoriteiten zijn daar verplicht een onderzoek naar de behoeften van een jonge mantelzorger in te stellen zodra er signalen zijn dat ze zorg verlenen.

Het is tijd dat deze doelgroep in Nederland brede maatschappelijke erkenning krijgt. Allereerst kan dit door in te zetten op tijdige signalering en bewustwording van en over jonge mantelzorgers bij de jongeren zelf, hun omgeving en beroepskrachten.

Daarnaast is het nodig dat deze doelgroep een structurele verankering krijgt in het beleid van gemeenten, onderwijs en werkgevers. Bijvoorbeeld door de doelgroep op te nemen in het kader Studentenwelzijn, de strategie om de mentale gezondheid van studenten in het hoger onderwijs te verbeteren en het welzijn te versterken.

Voorkom studievertraging

Ook is flexibiliteit en maatwerk in het onderwijs en op de werkvloer hard nodig. Onlangs maakte de Hogeschool Utrecht bekend dat mantelzorgers aanspraak maken op extra begeleiding en een extra toetskans. Dit soort vormen van flexibiliteit bieden rust en voorkomen studievertraging.

Op de Dag van de Mantelzorg roepen we beleidsmakers, onderwijsinstellingen en werkgevers op om blijvend in te zetten op aandacht en beleid voor jonge mantelzorgers. Zij zorgen met liefde voor iemand die hen dierbaar is, maar ook hun eigen toekomst verdient ruimte: om te studeren, te werken, vrienden te zien en te ontdekken wie ze willen worden.

Daarom mogen zij niet uit beeld raken en moet de samenleving er voor hen zijn op de momenten dat dit nodig is.
 

Deze opinie verscheen op 10 november 2026 in het Nederlands Dagblad.