Henk houdt zijn mai­den­speech

Voorzitter,

Vernoemd naar de oudste broer van mijn vader, sta ik hier nu. En dat is een grote eer. Zijn naam Hendrik Gabriel Jumelet, hij is omgekomen met 53 mede bemanningsleden op 24 juni 1941, toen het koopvaardijschip de Schie waarop hij voer, werd geraakt door een torpedo, afgeschoten door een Duitse onderzeeboot. Hij werd 19 jaar.

Heel mijn levenlang, leef ik vanuit het besef dat het leven je gegeven is en geen bezit en dat je wegen mag vinden om er samen met anderen iets van te maken. Het was de basis van mijn opvoeding in een warm christelijk gezin, en het hielp later mij en mijn vrouw Alina, toen onze zoon Jan-Paul in 2009 plotseling op 20-jarige leeftijd overleed door een hartstilstand, om uiteindelijk de draad weer op te pakken, met lieve en goede mensen om ons heen.

Van huis uit ging het erom iets te doen voor andere mensen, in kerk en samenleving. In jeugd-en ouderenwerk. Altijd in het besef dat het niet om jou gaat, om mij gaat: sta op en doe het werk dat gedaan moet worden. Niet altijd gemakkelijk. Het is je opdracht en je verantwoordelijkheid voor mensen, in de samenleving.

Voorzitter, en dan na wethouder in de gemeente Emmen en gedeputeerde van de provincie Drenthe namens het CDA te zijn geweest, nu Tweede Kamerlid. Wat een eer en wat een mooie opdracht met het adagium: ieder mens telt en iedereen moet mee kunnen doen.

Vandaag bespreken we, wel later dan gebruikelijk, de begroting van Infrastructuur en Waterstaat. En dan gaat het over onderwerpen die iedereen raken. Waar wij onze verantwoordelijkheid in nemen.

Mijn collega Jantine Zwinkels zal straks in haar bijdrage ingaan op luchtvaart, een gezonde en schone leefomgeving, en ook verduurzaming, bijv. van onze mobiliteit, en uiteraard zal ze het ook hebben over circulaire economie.

In mijn bijdrage zal ik stil staan bij het openbaar vervoer, bereikbaarheid en verkeersveiligheid.

En nu denkt u wellicht: ik mis nog onderwerpen als water, de maritieme sector. Maar ook de ‘harde’ infra kant van spoor en wegprojecten en de grote instandhoudingsopgaven van onze infrastructuur in de breedste zin van het woord. Dat klopt! Die onderwerpen zal mijn collega Lucienne Boelsma bij andere debatten inbrengen. Dat heb je met zo’n grote fractie. We hebben de taken goed verdeeld. Precies deze weken staan er verschillende nota en wetgevingsoverleggen, alsmede commissiedebatten over deze onderwerpen gepland.

Voorzitter, mobiliteit en ook openbaar vervoer gaat voor het CDA over meer dan alleen van A naar B kunnen reizen. De infrastructuur vormt de ruggengraat van onze samenleving en economie. Goede verbindingen zijn nodig om mee te kunnen doen. En of je nu van de auto, de fiets of het OV gebruik maakt, voor het CDA staat voorop dat “je verplaatsen”, voor iedereen betaalbaar en toegankelijk moet zijn.

Echter vanuit verschillende gemeenten en regio’s krijgen we steeds opnieuw signalen dat verschraling van het OV toeslaat. Voorzitter, de constatering dat de financiering van het OV aandacht vraagt is niet nieuw, eerder was er de motie Bikker en het amendement Krul, en recent het amendement Grinwis , gesteund door het CDA, om de financien voor 2026-2027 van het OV op peil te houden en het kaartje betaalbaar.

Deze begroting geeft, wat ons betreft, nog onvoldoende richting aan de mobiliteitsvraagstukken van de toekomst. Hoe gaan we om met een groeiende bevolking en bereikbaarheid. Kenmerkend was de opmerking bij de vorige begrotingsbehandeling: “het OV moet voor iedereen beschikbaar zijn, maar er moeten nu eenmaal keuzes gemaakt worden”.

Maar pleisters plakken zouden we niet meer moeten willen. Als we Nederland echt bereikbaar willen houden, ook voor toekomstige generaties, moeten we terug naar de tekentafel. Het huidige stelsel is niet ondersteunend aan de grote maatschappelijke opgaven, op de lange termijn. Misschien een goed idee om a la het rapport Wennink een advies te vragen hoe slimmer en innovatiever bereikbaarheid en in het bijzonder ons OV te organiseren, in combinatie met publiek vervoer. Neem daarbij wat ons betreft ook de op 17 december jl gepresenteerde 10 hoofdaanbevelingen mee van de coalitie Anders reizen; dwz 70 werkgevers in ons land met samen ruim 550.000 medewerkers die de hand uit steken en willen meewerken aan de mobiliteitstransitie. Graag een reactie.

Dan bereikbaarheid. In de brief van het kabinet van 14 maart 2025 lezen we dat het kabinet een aanpak presenteert om de bereikbaarheid van voorzieningen, banen en goederen op peil te houden en waar mogelijk te verbeteren. Het kabinet introduceert een nieuw beleidsinstrument: het bereikbaarheidspeil. Dit moet nog uitgewerkt worden. Vraag aan de minister: hoe staat er mee? Het CDA blijft aandacht vragen voor bereikbaarheid en investeringslogica. Een transparante en navolgbare spreiding van investeringen, voorkomt dat we alleen investeren daar waar het al druk is. Het bevordert Brede welvaart in alle regio’s.

Verkeersveiligheid; voorzitter, steeds weer opnieuw berichten over slachtoffers in het verkeer. Veel leed en verdriet. We zetten via het strategisch plan verkeersveiligheid in op educatie, infrastructurele maatregelen en innovatie. Maar er ontbreekt wat betreft het CDA in het rijtje de aandacht voor handhaving. Verkeershandhaving is belegd bij het openbaar ministerie. Echter het kan niet ontbreken als sluitstuk om verkeersveiligheid te bevorderen. Het CDA zou graag zien dat de pakkans bij verkeersovertredingen vergroot wordt. Een wethouder verzuchtte: weer een drempel of wegversmalling. Kunnen we niet gewoon camera’s neerzetten!? Graag een reactie.

Over fatbikes en overlast, in het bijzonder ook van illegale fatbikes, komen we nog te spreken bij het commissiedebat verkeersveiligheid. Het CDA steunt gemeenten, de wethouders, die vragen om landelijk beleid. Kan de minister een stavaza geven. Zijn voorgangers hebben een aantal maatregelen voorgesteld, maar het echte beleid blijft vooralsnog uit. Goed dat we er op korte termijn uitgebreider over kunnen spreken. Ik kan niet wachten. Hetzelfde geldt voor onveiligheid in het OV, waar het met intimidatie en agressie de spuigaten uitloopt.

Het CDA vindt het belangrijk dat de Boa’s in het OV beschikken over de middelen die zij nodig hebben om hun werk goed en veilig te doen. In de kamer is daar al vaker aandacht voor geweest. Een van de wensen is om Boa ’s toegang te geven tot de strafrechtketendatabank. De kamer zou vorig jaar geinformeerd worden over een lopende verkenning hiernaar. Daar wachten we nog steeds op. Wanneer kunnen we een brief hierover verwachten. Of beter: wanneer is het geregeld.

Voorzitter, ik eindig met het bekende gezegde: waar een wil is, -en ik heb het zelf ervaren, met een beetje hulp van anderen, - is een weg.