Jan­ti­ne en Inge: Digi­ta­le tech­niek mag geen men­sen ach­ter­la­ten

Lees hieronder het opiniestuk van Jantine en Inge in het Algemeen Dagblad.

Digitale techniek mag een mensen achterlaten

Veel mensen zullen het herkennen. Een telefoontje van een van je ouders omdat inloggen met DigiD niet lukt, een QR-code het niet doet of een bankapp niet meer werkt. Of andersom, je apps doen het niet meer dus je enige hulplijn is om een van je familieleden te bellen. Vaak is lachend de conclusie: “oh, je moet even updaten.” Soms gaat dat inderdaad ‘even’, maar andere situaties vragen wel degelijk om meer serieuze tijd en aandacht. Achter deze ogenschijnlijke onschuldige opmerking, schuilt het risico van uitsluiting van de samenleving. Want als je basale zaken niet meer zelf kan regelen, raakt dat de persoonlijke autonomie en het vertrouwen in instituties. Zeker wanneer er geen alternatieven zijn. 

Banken, gemeenten, zorginstellingen de belastingdienst en bijvoorbeeld 112NL zijn steeds vaker vooral online via een app toegankelijk. De keerzijde is dat je haast niet meer zonder smartphone kan. Sterker nog, steeds hogere eisen van en aan de besturingssystemen, zoals Windows 11, Android 16 IOS 26 betekenen dat je scherp moet opletten of je oude telefoon het nieuwste systeem wel aankan en mogelijk moet vervangen om deze diensten veilig te blijven gebruiken. Als alles dan goed werkt en je gewend bent, veranderen de indeling en pictogrammen weer na een nieuwe update en moet je weer een nieuw systeem onder de knie krijgen. Hierdoor neemt de digitale druk toe en groeit het risico op maatschappelijke uitsluiting en het gevoel van onmacht. 

De enorme kansen en het gemak die digitalisering de samenleving bieden, leidt ertoe dat een deel van de samenleving steeds moeilijker mee kan komen. Door beperkte toegang tot informatie en hulp groeit de ongelijkheid voor mensen die moeite hebben met online werken en mensen die vaker niet de nieuwste smartphone hebben, zoals ouderen, laaggeletterden en minima. Ondanks dat Nederland het in vergelijking met andere landen goed doet qua digitale vaardigheden, beschikt 1 op de 5 Nederlanders niet over voldoende digitale basisvaardigheden om mee te doen in de samenleving[1]. Om die ongelijkheid tegen te gaan, moet technologie juist een brug zijn naar het vergroten van ons welzijn. 

Wij roepen overheidsdiensten, dienstverleners en organisaties op om hun dienstverlening toegankelijk te houden. In de eerste plaats door diensten minstens via een toegankelijke website aan te bieden. 

Daarnaast ook door vroegtijdig breed te communiceren in begrijpelijke taal, wanneer oudere smartphones niet meer geschikt zijn voor hun diensten, ook bijvoorbeeld per analoge post. 

Ten derde zou de overheid ‘samenredzaamheid’ kunnen ondersteunen door informatie aan te bieden aan de directe omgeving van mensen die hulp nodig hebben bij onlinedienstverlening en via initiatieven bij veel bibliotheken waar hulp bij onlinediensten en het leren van digitale vaardigheden wordt geboden.  

Tot slot blijven alternatieven voor onlinedienstverlening nodig voor de honderdduizenden mensen die geen smartphone hebben en mensen worstelen met digitale vaardigheden. Want dit is niet een probleem van “de digibeet”, maar het is onze gedeelde verantwoordelijkheid om ervoor de zorgen dat medeburgers er niet alleen voor staan als ze vastlopen en onderdeel uitmaken van de samenleving. 

Jantine Zwinkels en Inge van Dijk zijn beide Tweede Kamerlid voor het CDA. 

[1] Nederlanders digitaal steeds vaardiger | CBS