Tijs: Stop met het nor­ma­li­se­ren van drugs­ge­bruik

Lees hieronder het opiniestuk van Tijs in Trouw.

Stop met normaliseren wat niet normaal is

Ooit zei oud-minister van Volksgezondheid Hans Hoogervorst tijdens een alcoholdebat: wij zijn de zuipschuiten van Europa. Dat was toen een ongemakkelijke constatering.

De situatie vandaag de dag als het gaat om drugs is daarmee vergelijkbaar. Er worden niet alleen veel drugs geproduceerd in Nederland, uit recente cijfers van het Trimbos-instituut blijkt ook dat we van veel drugs meer gebruiken dan andere Europese landen.

We kunnen er niet onderuit: Nederland is niet alleen productieland, maar ook de verdovingskampioen van Europa. Nederlanders zijn de pillenslikkers en snuifduiven van dit continent.

Wie de nieuwste cijfers uit de Nationale Drug Monitor leest, schrikt zich rot. In 2024 overleden 378 mensen direct aan de gevolgen van drugsgebruik. Tien jaar geleden waren dat er nog 123. Het aantal doden is dus bijna verdrievoudigd. Dat betekent dat er inmiddels vrijwel elke dag iemand overlijdt door drugs in Nederland.

Achter die cijfers zitten mensen. Jonge mensen die hun toekomst verliezen. Gezinnen die hun kind of partner kwijtraken. Alleen al door cannabis belandden in 2024 meer dan 10.000 mensen in een verslavingsinstelling. Voor cocaïne ging het om ruim 8.000 mensen.

Nederland heeft een serieus probleem met drugsgebruik. En dat lijkt tot lang niet iedereen doorgedrongen. Want in plaats van het terugdringen van drugsgebruik, klinkt er nog steeds de roep om drugsgebruik te reguleren, legaliseren of normaliseren.

Maar werkt dat eigenlijk wel? De ervaringen in het buitenland wijzen in een heel andere richting: het werkt niet!

In de Canadese provincie British Columbia besloot de overheid in 2023 om bezit van kleine hoeveelheden harddrugs te decriminaliseren. Verslaving moest vooral als gezondheidsprobleem worden behandeld.

De praktijk pakte anders uit. In veel steden ontstond maatschappelijke onrust door zichtbaar drugsgebruik op straat. Fentanyl-zombies worden ze genoemd. Ondertussen bleef een duidelijke daling van overdoses uit. Het experiment werd al snel deels teruggedraaid. Begin dit jaar werd het zelfs helemaal beëindigd.

Ook bij cannabislegalisering blijkt de werkelijkheid weerbarstiger dan vaak wordt voorgesteld. Onderzoek van het Platform Drugs van de Nederlandse politie laat zien dat de georganiseerde misdaad in Canada niet is verdwenen nu daar één drugsmarkt wordt gereguleerd. Criminele netwerken passen zich aan en stappen over op andere drugs of nieuwe illegale markten.

Tegelijkertijd verandert de drugsmarkt razendsnel. Nieuwe synthetische middelen en designerdrugs duiken voortdurend op, soms met dramatische gevolgen. In de recente Funcaps-zaak onderzoekt het Openbaar Ministerie tientallen verdachte sterfgevallen na het gebruik van designerdrugs die via een webshop werden verkocht.

Het overlijden en verslaafd raken van mensen is niet het enige probleem van drugs: zolang de vraag naar drugs blijft bestaan, blijft ook de drugscriminaliteit bestaan.

Achter iedere lijn cocaïne, iedere pil en iedere designerdrug zit een keten van geweld, uitbuiting en milieuschade. 

Drugscriminaliteit bestaat niet zonder drugsgebruik. Achter iedere lijn cocaïne, iedere pil en iedere designerdrug zit een keten van geweld, uitbuiting en milieuschade. Juist daarom moeten we oppassen dat drugsgebruik wordt weggezet als iets wat er nu eenmaal bij hoort. Bij festivals, bij het uitgaan, bij een avond met vrienden. Vrijheid betekent ook verantwoordelijkheid. Wie drugs gebruikt, kan de gevolgen voor anderen niet wegredeneren.

Daarom is het goed dat er in het regeerakkoord eerste stappen worden gezet om ook de vraagkant serieuzer aan te pakken. Denk aan een educatieve maatregel bij overtredingen van de Opiumwet en de verplichting voor grote festivals om een drugspreventieplan op te stellen. Dat zijn verstandige stappen. Maar uiteindelijk draait het om iets fundamentelers: de norm die we met elkaar als samenleving stellen.

Een samenleving die drugsgebruik normaliseert, moet niet verbaasd zijn als ook de gevolgen daarvan normaler worden: meer verslaving, meer slachtoffers en uiteindelijk ook meer criminaliteit. Het is hoog tijd om te stoppen met normaliseren wat niet normaal is.

https://www.trouw.nl/opinie/opinie-stop-met-het-normaliseren-van-drugsgebruik~b53f7d874/