Elles: Kin­de­ren zijn geen ver­dien­mo­del

Kinderen zijn geen verdienmodel 

Kinderen horen op te groeien met dromen, niet met sponsordeals. Toch verdienen bedrijven én ouders steeds vaker geld aan de online aanwezigheid van kinderen. In familievlogs, reclamecampagnes en op sociale media worden kinderen ingezet om producten, uitjes en merken onder de aandacht te brengen. Daardoor kunnen kinderen uitgroeien tot een verdienmodel, zonder dat zij voldoende worden beschermd. Daarom wil het CDA een einde maken aan commerciële online uitbuiting van kinderen.

Terwijl Nederland kinderarbeid streng reguleert, blijven de regels voor commerciële onlineactiviteiten achter. Tegelijkertijd verdwijnen online beelden vrijwel nooit meer, met privacy- en veiligheidsrisico’s tot gevolg. Zo blijkt uit onderzoek van Defence for Children dat er opvallende pieken zijn in het kijkgedrag van vlogs op momenten waarop kinderen centraal staan in kwetsbare scènes. Ook worden beelden van kinderen, bijvoorbeeld in badkleding, met tijdcodes gedeeld op online forums.

Het vorige kabinet heeft een eerste stap gezet door wet- en regelgeving voor te bereiden die aansluit bij de bestaande regels en ontheffingen voor artistieke arbeid. Bij kinderen die in een musical, film- of televisieproductie spelen, zijn werk- en rusttijden relatief eenvoudig te controleren. Bij vloggende gezinnen lopen werk en privé echter voortdurend door elkaar. Daardoor dreigt een ontheffingsplicht in de praktijk moeilijk handhaafbaar te worden.

Minister Aartsen onderzoekt inmiddels of het bedrijfsmatig maken van content met kinderen onder het verbod op kinderarbeid kan worden gebracht. Dat is een stap in de goede richting. Wat het CDA betreft gaat dit verbod gelden voor alle kinderen tot en met vijftien jaar. Kinderen van dertien tot en met vijftien jaar mogen nu licht werk verrichten, maar bijvoorbeeld niet als maaltijdbezorger aan de slag. Commerciële online content maken moet in dezelfde categorie vallen.

Zolang bedrijven financieel voordeel kunnen halen uit content met kinderen, blijft de prikkel bestaan om kinderen commercieel in te zetten. Daarom wil het CDA nog een stap verder gaan en het onmogelijk maken om geld te verdienen met content waarin kinderen van vijftien jaar en jonger een rol spelen.

Of het nu gaat om gratis kleding, een volledig verzorgde vakantie, shoptegoed of een geldbedrag: wanneer een bedrijf iets verstrekt in ruil voor foto's, video's of promotie waarin een kind centraal staat, is sprake van een commerciële tegenprestatie. Dat verandert niet wanneer de betaling aan de ouders wordt gedaan. Met een verbod op advertentiedeals en commerciële samenwerkingen tussen bedrijven en kinderen onder de zestien jaar en hun ouders ontmantelen we kinderen als verdienmodel.

De huidige uitzondering voor artistieke producties zoals films en tv-programma’s kan blijven bestaan omdat daar al strikte voorwaarden en toezicht gelden om kinderen te beschermen. 

Tot slot is stevige handhaving noodzakelijk. Zonder een hoge pakkans en forse boetes voor bedrijven die jonge kinderen commercieel inzetten of benaderen, blijft wetgeving een papieren werkelijkheid. Alleen met duidelijke regels, effectieve handhaving en het wegnemen van financiële prikkels kunnen we voorkomen dat kinderen worden ingezet als verdienmodel.

Kinderen horen niet thuis in een businessmodel. Zij verdienen de vrijheid om op te groeien, zich te ontwikkelen en simpelweg kind te zijn.

Elles van Ark is Tweede Kamerlid voor het CDA