Etkin: ​‘Ver­bied reis naar bui­ten­land bij risi­co geni­ta­le ver­min­king’

Opinie: ‘Verbied reis naar buitenland als een meisje het risico loopt op genitale verminking’

Het nieuwe kabinet en de Tweede Kamer moeten nog voor de zomervakantie aan de slag met een uitreisverbod dat voorkomt dat meisjes mee worden genomen naar het buitenland om daar besneden te worden. Dat bepleiten vijf Kamerleden op de internationale dag tegen vrouwelijke genitale verminking: Zero Tolerance Day.

Waar veel kinderen jaarlijks uitkijken naar de zomervakantie, is het voor duizenden meisjes de gevaarlijkste periode van het jaar. Terwijl klasgenoten uitkijken naar zes weken spelen, uitslapen en vakantie vieren, lopen zij het risico om tijdens een reis in het buitenland genitaal te worden verminkt. Voor deze meisjes dreigt het risico op een gruwelijke ingreep waarvan ze hun hele leven de littekens zullen dragen.

Naar schatting zijn 41.000 vrouwen in Nederland genitaal verminkt, blijkt uit onderzoek van stichting Pharos. Nog eens 4200 meisjes lopen in ons land het risico om de komende jaren te worden verminkt. De gevolgen zijn immens: buikpijn, bloedverlies, gecompliceerde bevallingen en een aanslag op het mentale welzijn van de slachtoffers.

Het is dan ook logisch dat dit gruwelijke geweld in Nederland verboden is, of het nu hier of in het buitenland plaatsvindt. En hoewel we dit verbod al jaren kennen, weten we ook al even lang dat alleen strafbaarstelling niet genoeg is. Het strafrecht komt namelijk meestal pas in beeld als het te laat is.

Vaak spelen deze problemen zich af buiten het zicht van de samenleving, binnen families en gemeenschappen waar sociale druk en dwang hardnekkig standhouden. De cijfers laten zien dat dit geen abstract probleem is: dit raakt meisjes en vrouwen in onze klassen, buurten en sportclubs. Voor hen zou alles op alles moeten worden gesteld om tot een daadkrachtige aanpak te komen. Dat begint bij preventie. Goede voorlichting aan gemeenschappen, ouders en meisjes is daarbij ontzettend belangrijk, maar ook het versterken van kennis bij professionals zoals leerkrachten, artsen en jeugdzorgmedewerkers. Zij moeten signalen herkennen en weten hoe te handelen, zeker als het gaat om zo’n taboeonderwerp.

Ook op het gebied van bescherming van meisjes die gevaar lopen moet Nederland nog stappen zetten. In situaties waarin er een reëel risico bestaat dat een vrouw of meisje wordt besneden tijdens een reis naar het buitenland, kan een uitreisverbod noodzakelijk zijn. Dit is een ingrijpende maatregel, maar wel een die levenslange schade kan voorkomen. Een uitreisverbod betekent dat een kind het land tijdelijk niet mag verlaten, bijvoorbeeld tijdens schoolvakanties waarin het risico hoog is. Daarvoor is een civiel beschermingsbevel nodig: de mogelijkheid om een paspoort in te nemen en een uitreis te verbieden.

In het Verenigd Koninkrijk bestaan dergelijke bevelen al langer. De bescherming begint vanaf het moment dat het gevaar dreigt, waarbij een heel netwerk om deze meisjes heen kan gaan staan: hulpverleners, leraren en familieleden kunnen een verzoek tot bescherming doen.

De wens dat schadelijke praktijken als vrouwelijke genitale verminking daadkrachtig moeten worden aangepakt is al meermaals Kamerbreed uitgesproken. Een komend kabinet moet daarmee voortvarend aan de slag, in samenwerking met de Tweede Kamer. Zolang meisjes nog steeds het risico lopen om verminkt terug te keren van een reis, schiet de aanpak tekort. Daarom moeten we niet alleen achteraf straffen, maar vooral vooraf beschermen: vroeger signaleren, sneller ingrijpen en beschermingsbevelen inzetten om risicovolle uitreizen te voorkomen. Want elk meisje moet na de zomer ongeschonden en onbezorgd terug in de klas zitten.