Jan­ti­ne houdt haar mai­den­speech

Voorzitter, het Tweedekamerlidmaatschap is een hele eer en brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee, wat ben ik dankbaar dat ik hier mag staan. Voor de toekomst van ons land.

Opgegroeid in het Westland was het ondernemerschap altijd dichtbij. In Rotterdam stropen ze dan misschien wel de mouwen op; in het Westland is dat niet nodig want daar hebben ze vaak korte mouwen. Altijd klaarstaan om elkaar te helpen, want veel handen maken licht werk. Initiatief nemen, samen de schouders eronder zetten. In het Westland wordt hard gewerkt, maar is ook tijd voor een geintje en gezelligheid. Een gevoel van thuis en van gemeenschap. Dat gevoel ervaar ik ook in Utrecht, waar ik mij jarenlang als fractievoorzitter heb ingezet voor de stad.

Anderen behandelen zoals je zelf ook behandeld wilt worden, je talenten inzetten en jezelf niet van de wijs laten brengen. Zo ben ik opgevoed door mijn twee geweldige ouders die allebei hard hebben gewerkt, altijd goed voor ons hebben gezorgd, waar ik zo trots op ben. 

Topsport is ook heel vormend geweest voor wie ik ben. Jezelf opstellen als teamspeler. Niet langs de zijlijn schreeuwen, maar het spel opbouwen in het veld, aanvallen én verdedigen, zelf scoren maar ook ruimte creëren voor de ander. Hoogtepunten beleven, maar ook terugknokken na een tegenslag. Presteren onder druk, vol energie. Strijdbaar en spel, het lijkt bijna de politiek wel!

Dan kom ik bij het onderwerp van vanavond: luchtvaart. En laat ik daar nu thuis een expert voor hebben zitten: mijn lieve man. Hij werkt namelijk in de elektrische luchtvaart. Ik heb zelfs een keertje met hem meegevlogen in een elektrisch vliegtuig. En ja, ik heb het met mijn eigen ogen gezien; het is echt schoner en stiller. Het perfecte bruggetje naar de inhoud van vanavond.

Vanuit onze bredere visie op de politiek wil ik twee punten duidelijk maken. We moeten doen wat nodig is én we zullen toekomstgericht moeten investeren. 

Allereerst: Doen wat nodig is.

Nederland heeft behoefte aan praktische oplossingen, die eerlijk en transparant zijn. Wij staan als CDA-fractie positief tegenover dit wetsvoorstel. Het creëert een wettelijke basis om een openbare dienstverplichting in te stellen voor luchtverbindingen van en tussen de BES-eilanden. Daarmee kan de minister eisen stellen aan bijvoorbeeld de frequentie van vluchten, de maximale ticketprijzen en de continuïteit van de verbindingen. Juist voor inwoners van Bonaire, Saba en Sint-Eustatius, die voor zorg, onderwijs, werk en familiebezoek sterk afhankelijk zijn van luchtvervoer, is een betrouwbare en betaalbare verbinding van groot belang. Voor eilanden is vliegen als een soort openbaar vervoer. De markt alleen kan deze verbindingen onvoldoende garanderen. Daarom begrijpen wij de keuze voor een openbare dienstverplichting, zodat we ervoor kunnen zorgen dat die garantie er wel is. Dit past bij ons uitgangspunt van gespreide verantwoordelijkheid en publieke gerechtigheid. Als Kamerlid zal ik mij altijd uitspreken voor die waarden, want het is belangrijk dat we rechtdoen aan mensen.

Ten tweede: Toekomstgericht investeren.

Tegelijkertijd is dit ook een moment om vooruit te kijken. Als we toch een nieuw systeem inrichten, laten we dan ook nadenken over hoe we dit toekomstbestendig kunnen maken.

Recent brachten ik een werkbezoek aan Schiphol en zag ik hoe snel het gaat met de ontwikkelingen op het gebied van elektrisch vliegen. Voor de grote internationale luchtvaart zal elektrisch vliegen voorlopig nog geen alternatief zijn. Maar voor korte afstanden biedt deze technologie juist wel veel perspectief. Dat geldt niet alleen voor passagiersvervoer, maar vooral ook voor luchtvracht. Denk aan tijdkritische zendingen zoals medicijnen, laboratoriummateriaal of zelfs orgaanvervoer. Interessant was ook het gesprek dat ik tijdens dat werkbezoek had met een iemand uit Bonaire. Daarin werd benadrukt dat juist de BES-eilanden goede kansen bieden om ervaring op te doen met elektrisch vliegen. De afstanden tussen de eilanden zijn relatief beperkt en de maatschappelijke meerwaarde kan groot zijn. Sneller medisch transport, lagere operationele kosten op termijn en minder uitstoot kunnen hier samenkomen. Letterlijk een overheid die levert. En het past bij ons uitgangspunt van rentmeesterschap. 

Natuurlijk realiseer ik mij dat deze technologie nog volop in ontwikkeling is. Niet alles kan morgen. Maar juist daarom is het belangrijk om nu al ruimte te creëren om ervaring op te doen. We hebben met elkaar beleid te maken voor de lange termijn. Als de overheid via een openbare dienstverplichting toch eisen gaat stellen aan luchtverbindingen en mogelijk ook gaat aanbesteden, is dit hét moment om innovatie een plek te geven. Daarom heb ik een paar vragen aan de minister. 

Is de minister bereid om bij de verdere uitwerking van de openbare dienstverplichtingen en eventuele aanbestedingen nadrukkelijk oog te hebben voor de mogelijkheden van elektrisch vliegen? Niet door nu al harde verplichtingen op te leggen, maar wel door ruimte te bieden aan innovatieve en duurzame oplossingen zodra deze operationeel beschikbaar zijn. Daarnaast vraag ik de minister of hij bereid is om samen met de openbare lichamen van Bonaire, Saba en Sint-Eustatius en met marktpartijen in gesprek te gaan over de mogelijkheden voor pilots met elektrisch vliegen. Juist de BES-eilanden zouden een interessante proeftuin kunnen zijn om ervaring op te doen met deze nieuwe technologie, bijvoorbeeld voor medische logistiek of andere vitale verbindingen. Tot slot hoor ik graag of de minister bereid is de Kamer te informeren over de uitkomsten van die gesprekken en over de kansen die hij ziet om innovatie en bereikbaarheid met elkaar te verbinden. Voorzitter, dit wetsvoorstel gaat terecht over het borgen van bereikbaarheid. Maar laten we er ook voor zorgen dat we de verbindingen van morgen niet uit het oog verliezen. Juist op de BES-eilanden liggen kansen om bereikbaarheid, duurzaamheid en innovatie samen te brengen. Ik hoop dat de minister die kansen wil benutten.

Voorzitter ik rond af. Als CDA willen wij politiek bedrijven die ons land weer verder helpt, die dienstbaar is naar onze inwoners en die oplossingen in de samenleving ondersteunt. En daarbij doen we ook een beroep op mensen zelf. Want je leeft niet voor jezelf, je bent niet alleen op de wereld, je kunt iets betekenen voor elkaar. In dat politieke werk zal het niet altijd makkelijk zijn, we zullen fouten maken en nog veel uitdagingen meemaken. En de kritiek op politici is soms genadeloos. Natuurlijk is het belangrijk om verantwoording af te leggen, maar laten we wat vaker ook wat vergeeflijker naar elkaar zijn. En niet vergeten: het werk mag ook leuk zijn! Daar hoop ik aan bij te dragen. Ik kijk uit naar de samenwerking in de Kamer en met het Kabinet in de komende jaren. 

Voorzitter, dank u wel.