Etkin: Maak boeken weer de norm in het onderwijs
Laptops en andere schermen zijn steeds vaker de standaard in de klas, terwijl uit onderzoek blijkt dat lezen vanaf papier en schrijven met de hand het leren makkelijker maakt. Daarom pleit Etkin in het AD voor boeken en papier als basis voor lezen en schrijven.
Juist nu lezen, schrijven en rekenen onder druk staan, is het vreemd om een middel dat concentratie en verdieping kan verstoren als norm te accepteren. Digitale vaardigheden zijn belangrijk, maar vragen om gerichte instructie en oefening. Niet om permanent en ondoordacht schermgebruik.
Lees het opiniestuk van Etkin
Maak boeken weer de norm in het onderwijs
Vandaag begint de Week van Lezen en Schrijven. Nu in heel Nederland het schooljaar weer op gang is, is dat een goed moment om te kijken naar de plek van lezen en schrijven in de klas. Voor veel leerlingen begonnen de afgelopen weken met een bijzonder moment: de eerste dag in de brugklas, de start van het examenjaar of het weerzien met klasgenoten. De lunch is ingepakt, de roosters bekeken en de boeken zijn gekaft. Alhoewel, boeken zijn op veel schoolbanken inmiddels verdwenen. In de veronderstelling dat onderwijs met een scherm vanzelf moderner wordt, hebben boeken geheel of gedeeltelijk plaatsgemaakt voor de laptop.
Natuurlijk kunnen laptops nuttig zijn. Het is ondenkbaar dat we leerlingen in deze tijd niet digitaal vaardig zouden maken. Ook voor het opzoeken van informatie, het oefenen van lesstof of het ondersteunen van leerlingen kan een laptop waardevol zijn. Maar een middel dat soms nuttig is, lijkt voor sommige scholen een doel op zich.
Te vaak is de laptop geen bewuste didactische keuze meer, maar het standaardantwoord op iedere les. Dat is niet zonder gevolgen. Een scherm biedt niet alleen een tekst of opdracht, maar ook eindeloos veel afleiding. Een melding, een ander tabblad of een filmpje is altijd binnen handbereik. Ouders en docenten zien ondertussen hoe de toch al kwetsbare concentratie achter een open laptop verder verdwijnt.
Iedere leerling heeft tegenwoordig een laptop die vervolgens een groot deel van de schooldag openstaat. Achter hetzelfde scherm waarop pagina 27 van geschiedenis staat, zijn Snapchat, YouTube en spelletjes één klik verwijderd. Dat is kinderen nauwelijks kwalijk te nemen. Als volwassenen al moeite hebben met de lokroep van meldingen en algoritmes, waarom organiseren we dan een klaslokaal waarin kinderen die verleiding voortdurend moeten weerstaan?
Tegelijkertijd weten we uit onderzoek dat lezen vanaf papier helpt om teksten beter te doorgronden en dat schrijven met de hand het verwerken van informatie ondersteunt. Ook voor taalvaardigheid maakt de manier van werken verschil. Het is logisch dat je leert spellen en taal beter leert begrijpen wanneer een autocorrect niet iedere fout direct en ongemerkt voor je herstelt. Wie zijn eigen fouten niet meer ziet, leert ook minder goed waarom iets fout is.
Juist omdat we weten dat het lees-, reken en taalniveau achteruit holt, is het onverstandig om een middel dat concentratie en verdieping kan verstoren als norm te accepteren. Digitale geletterdheid is belangrijk, maar dat betekent niet dat ieder vak digitaal moet worden aangeboden. Je moet niet gek opkijken wanneer kinderen de hele week met een bal zitten te spelen als je die permanent op hun tafel legt, terwijl ze deze enkel tijdens de gymles nodig hebben. Digitale vaardigheden vragen om gerichte instructie en oefening, niet om permanent en ondoordacht schermgebruik.
De Tweede Kamer heeft unaniem gevraagd om richtlijnen waarmee schermgebruik wordt beperkt tot momenten waarop het aantoonbaar iets toevoegt. Het is nu aan het kabinet om die richtlijnen zo snel mogelijk uit te werken. Maar scholen hoeven niet op Den Haag te wachten. Schoolleiders, leraren, ouders en leerlingen kunnen vandaag al kritisch nagaan: wat voegt die laptop in deze les werkelijk toe?
Goed onderwijs draait om aandacht, bewezen effectieve methoden en menselijk contact. Boeken en papier als basis voor lezen en schrijven, dát is modern onderwijs.
Bron: AD (8-9-2026)
Boeken en papier als basis voor lezen en schrijven, dát is modern onderwijs.
Etkin Armut
Tweede Kamerlid
Eerder diende Etkin al een motie in die het kabinet oproept om met richtlijnen te komen waarmee schermgebruik wordt beperkt tot momenten waarop het aantoonbaar iets toevoegt. Deze werd unaniem aangenomen.
Bekijk hier de motie
Motie van het lid Armut c.s. over richtlijnen voor het terugdringen van schermgebruik in klaslokalen
Voorgesteld 10 juni 2026
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat uit onderzoek blijkt dat leren vanaf papier, het maken van aantekeningen met de hand en het werken met boeken leiden tot een betere verwerking en een beter begrip dan leren via schermen;
constaterende dat onderzoek tevens laat zien dat het gebruik van laptops in de klas leidt tot meer afleiding en verminderde concentratie, met negatieve effecten op zowel de gebruiker als medeleerlingen;
overwegende dat juist in een tijd waarin basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen onder druk staan, het van groot belang is om onderwijsvormen te kiezen die aantoonbaar bijdragen aan concentratie, diepgang en begrip;
overwegende dat het gebruik van laptops als standaard leermiddel niet gelijkstaat aan werken aan de kerndoelen voor digitale geletterdheid;
verzoekt de regering met richtlijnen te komen die ertoe leiden dat schermgebruik in het klaslokaal wordt teruggedrongen tot situaties waarin de didactische meerwaarde aantoonbaar is, en te bevorderen dat leren vanaf papier, lezen uit boeken en schrijven met de hand weer de standaard worden in het onderwijs, en de Kamer hierover, inclusief een tijdpad voor implementatie, uiterlijk voor het einde van het schooljaar 2026–2027 te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
Armut Boomsma Van Brenk Beckerman Claassen Van der Plas Ceder
